ÇÖZELTİ HAZIRLAMA

Çözelti Seyreltme

Laboratuvarda bazı kimyasal maddeler ve çözeltiler ihtiyaç duyulduğunda seyreltilerek kullanılır. Bunun için bazı çözeltiler stok çözelti diye adlandıracağımız daha yüksek konsantrasyonda hazırlanır ve ihtiyaç duyulduğunda seyreltilir. Ayrıca bazı kimyasal maddelerde (H2SO4 gibi) ihtiyaç duyulduğunda seyreltilerek kullanılır. Seyreltmelerde kullanmak için genel bir formül aşağıda verilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken, hesaplama sonucunda seyreltme için alınacak hacmin laboratuvar şartlarında ölçülüp, ölçülemeyeceğidir. Eğer seyreltme için alınacak hacim çok küçük çıkmışsa ve laboratuvarda bunu ölçecek küçük hacimli pipet, mikro pipet vb. malzeme eksikliğimiz varsa, ara seyreltmenin yapılması gerekir. Seyreltmede kullanılan genel formül;

S = V * C / K

S; Seyreltme için ana çözeltiden alınacak hacim, mL
C; Hazırlanmak istenen konsantrasyon, N, M, %, ppm
V; C konsantrasyonunda hazırlanmak istenen çözelti miktarı, mL
K; Seyreltmede kullanılacak ana çözelti konsantrasyonu, N, M, %, ppm
C konsantrasyonunda V hacmi kadar çözelti hazırlamak için, K çözeltisinden S hacmi kadar alınarak V hacmine tamamlanır.

 

Konsantre Çözeltileri Seyreltme

Örnek; 0.1 M NH4Cl çözeltisinden 100 mL 0.014 ppm’lik NH4-N çözeltisini nasıl hazırlarız?

0.1 M NH4Cl’ün litresinde 5.349 gr amonyum klorür(NH4Cl)  vardır. Yine bu çözeltinin litresinde 1.4007 gr NH4-N vardır ve NH4-N konsantrasyonunu 1400.7 ppm’dir.

S = (?), mL
C = 0.015 ppm
V = 100 mL
K = 1400.7 ppm

Bu değerler formülde yerine konulduğunda;

S = V * C / K = 100 * 0.014 / 1400.7 = 0.001 mL bulunur.

Bulunan bu sonuç; 1400.7 ppm NH4-N çözeltisinden 0.001 mL alıp, bunu saf suyla 100 mL’ ye tamamlarsak, 100 mL 0.014 ppm’lik NH4-N çözeltisini hazırlayabileceğimizi gösterir.

Bulunan 0.001 mL’nin çok küçük olması nedeni ile bu seyreltmeyi laboratvuar şartlarında hazırlamakta güçlüklerle karşılaşabiliriz. Bu sorunu aşmak için ara bir seyreltme yapmamız gerekir. Ara konsantrasyon olarak 1.4 ppm’lik NH4-N konsantrasyonunu seçelim.

S = (?), mL
C = 1.4 ppm
V = 1000 mL
K = 1400.7 ppm

Bu değerle formülde yerine konulduğunda;

S = V * C / K = 1000 * 1.4 / 1400.7 = 1 mL bulunur.

1400.7 ppm NH4-N çözeltisinden 1 mL alıp, bunu saf suyla 1000 mL’ye tamamlarsak, 1000 mL 1.4 ppm’lik NH4-N çözeltisini hazırlamış oluruz. Hazırladığımız bu çözeltiden yola çıkarak istediğimiz 0.014ppm’ lik NH4-N çözeltisini hazırlayalım.

S = (?), mL
C = 0.014 ppm
V = 100 mL
K = 1.4 ppm

Bu değerler formülde yerine konulduğunda;

S = V * C / K = 100 * 0.014 / 1.4 = 1 mL bulunur.

Bulunan bu sonuç; 1.4 ppm NH4-N çözeltisinden 1 mL alıp,  bunu saf suyla 100 mL’ ye tamamlarsak, 100 mL 0.014 ppm’lik NH4-N çözeltisini hazırlayabileceğimizi gösterir.

 

Normal ve Molar Çözeltileri Seyreltme

Örnek;  0.1 N sodyum tiyosülfat çözeltisinden faydalanarak 2 L 0.025 N sodyum tiyosülfat çözeltisini nasıl hazırlarız?

S = (?), mL
C = 0.025 N
V = 2000 mL
K = 0.1 N

Bu değerler formülde yerine konulduğunda;

S = V * C / K = 2000 * 0.025 / 0.1 = 500 mL bulunur.

Bulunan bu sonuç; 0.1 N sodyum tiyosülfat çözeltisinden 500 mL alıp, bunu saf suyla 2000 mL’ye tamamlarsak 2 L 0.025 N sodyum tiyosülfat hazırlayabileceğimizi gösterir.

 

Yüzdeli Çözeltileri Seyreltme

Örnek; %96’lık(0.96) sülfürik asit çözeltisinden faydalanarak 2 L  %20’lik(0.20) sülfürik asit çözeltisini nasıl hazırlarız?

S = (?), mL
C = 0.20
V = 2000 mL
K = 0.96

Bu değerler formülde yerine konulduğunda;

S = V * C / K = 2000 * 0.20 / 0.96 = 417 mL bulunur.

Bulunan bu sonuç; %96’lık(0.96) sülfürik asit çözeltisinden 417 mL alıp, bunu saf suya ilave ederek son hacim olarak 2000 mL’ye tamamlarsak 2 L %20’lik(0.20) sülfürik asit çözeltisi hazırlayabileceğimizi  österir.

 

Doğrudan Hazırlanması İstenen Seyreltmeler(X+Y)

Bir kimyasal maddenin başında (X+Y) gibi bir ifade var ise, bu o maddeden alınacak X birimin, Y birim kadar saf suyla seyreltileceğini gösterir.

Örnek; (1+9)H2SO4 şeklindeki ifade; 1 birim (örneğin 1 mL)  konsantre sülfürik asidin, 9 birim(örneğimizde 9 mL) saf su ile seyreltileceğini ifade eder.